شهید «چمران» اسطوره علم و عمل بود
وقتی که به دنیا آمد، مادرش دست هایش را به سوی آسمان بلند کرد و با صدای لرزان گفت: «الهی، شکرت».
به گزارش خبرنگار حیات، صورت زیبایی داشت، اسمش را « مصطفی» گذاشتند. او به سال 1311 در تهران، خیابان« پانزده خرداد» فعلی بازار« آهنگران»، کوچه سرپولک متولد شد. تحصیلات خود را در مدرسه «انصاریه» نزدیک پامنار آغاز کرد و در دارالفنون و البرز دوران متوسطه را گذراند. از 15 سالگی در درس تفسیر قرآن مرحوم آیت الله طالقانی در مسجد هدایت و درس فلسفه و منطق استاد شهید مرتضی مطهری شرکت کرد و مهندسی الکترومکانیک را در دانشگاه فنی تهران گذراند. در سال 1337 با استفاده از بورس تحصیلی دانشجویان ممتاز، به آمریکا اعزام شد. در آمریکا با همکاری بعضی از دوستانش، برای اولین بار انجمن اسلامی دانشجویان آمریکا را پایه ریزی کرد، به همین دلیل، بورس تحصیلی اش از سوی رژیم شاه قطع شد. پس از قیام 15 خرداد سال 1342 به خاطر حمایت از رهبری امام خمینی(ره) راهی کشور مصر شد. در این کشور مدت دو سال آموزش سخت ترین دوره های چریکی و جنگ های پارتیزانی را دید و بعد برای ایجاد پایگاه چریکی مستقل، برای تعلیم مبارزان ایرانی رهسپار لبنان شد. در آن جا به کمک امام« موسی صدر» رهبر شیعیان لبنان، سازمان اَمل را بر اساس اصول و مبانی اسلامی، پی ریزی کرد. او با این حرکت، پرچم تشیع را در برابر صهیونیزم اشغالگر به اهتزاز در آورد. دکتر چمران با پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران، بعد از 21 سال به وطن بازگشت و همه تجربیات انقلابی و علمی خود را در خدمت انقلاب گذاشت. با بوجود آمدن قضیه شهر « پاوه» به فرمان امام خمینی به عنوان فرمانده به آن جا رفت و شهر را از چنگال دشمنان انقلاب و اسلام رهانید. بعد از بازگشت به تهران، از طرف رهبر عالی قدر انقلاب، امام خمینی (ره) به وزارت دفاع منصوب شد. دکتر مصطفی چمران در اولین دور انتخابات مجلس شورای اسلامی از سوی مردم تهران به نمایندگی انتخاب شد و با شروع جنگ تحمیلی«ستاد جنگ های نا منظم» را در اهواز تشکیل داد و خود فرماندهی آن را به عهده گرفت. طرح تسخیر منطقه «دهلاویه» را که فرماندهی اش را یکی از یاران نزدیک او (ایرج رستمی) به عهده گرفت، خود عملی ساخت. بعد از به شهادت رسیدن ایرج رستمی، فرمانده دیگری را برای آن منطقه در نظر گرفت و با او به سوسنگرد رفت. در آن جا بعد از سرکشی به سنگر ها، هنگامی که روی خاکریز ایستاده بود و منطقه را به فرمانده جدید نشان می داد، ترکش خمپاره دشمن به پشت سرش اصابت کرد و در نهایت علی رغم کمک های پزشکی به شهادت رسید.